نقش مذهب در سلامت روان

1396/06/05 تعداد بازدید: 23
print
نقش مذهب در سلامت روان

دستگاه ایمنی بدن احتمالاً سازوکاری است که مذهب از طریق آن در حفظ سلامت جسمانی مشارکت می کند.

سید قاسم حسینی

امام جماعت مسجد دانشگاه

مذهب و بهداشت روانی
رابطه بین مذهبی بودن افراد و بهداشت روانی در جمعیت های گوناگون گزارش شده است. نتایج این مطالعات حاکی از آن است که میزان شرکت در مراسم مذهبی با افسردگی رابطه ای منفی (معکوس) دارد، به گونه ای که میزان افسردگی در بین کسانی که به اینگونه مراسم می روند، تقریباً نصف میزان آن در افرادی است که به آنجا نمی روند.
کونیک، هایز، جرج و بلازر، ۱۹۹۷ وودز، آنتونی، ایرونسون و کلینگ گزارش می‌کنند که استفاده زیاد از مذهب به‌عنوان یک سازوکار برای کنار آمدن در دو نمونه مجزا از افراد مبتلا به بیماری HIV منجر به بروز نشانگان کمتری از افسردگی و اضطراب گردید.
مطالعه دیگری (میکلی، کارسون، و سوکن ۱۹۹۵) این نظریه را مطرح می‌کند که مذهب می تواند تاثیری مثبت (مثل ترغیب افراد به همبستگی اجتماعی، کمک به ایجاد معنا در زندگی) یا منفی (پروراندن احساس گناه یا شرمساری بیش از حد در ذهن، به کاربردن مذهب به‌عنوان یک راه فرار از مواجه شدن با مشکلات زندگی) بر سلامت روانی داشته باشد.
این پژوهش همچنین گزارش داد که افراد برخوردار از دین داری درونی سطح بالا، افسردگی و اضطراب کمتری دارند.
این افراد همچنین سطوح بالایی از قوی بودن من، همدلی و رفتار اجتماعی انسجام یافته را به نمایش می گذارند. پین، برگین، بیلما و جنکینز،۱۹۹۱ در بررسی خود درباره مذهب و بهداشت روانی، تاثیرات مثبت دیندار بودن بر بهداشت روان را از لحاظ ارتباط آن با متغیرهای خانواده، حرمت خود، سازگاری شخصی و رفتار اجتماعی، گزارش کردند.
به علاوه گارتنر، لارسون و آلن،۱۹۹۱ مشخص کردند که سطوح پایین دیندار بودن اغلب با اختلافات مربوط به کنترل نکردن تکانه رابطه دارند.

مذهب و سلامت جسمی
مذهب می تواند از طریق افزایش توانایی افراد در حفظ بهزیستی کلی، به‌ویژه در بین افراد مسن در محافظت از سلامت جسمی افراد سهیم باشد. (کونیگ،۱۹۹۹ ویتمر و سویینی ۱۹۹۲) مطالعه ای نشان می دهد خطر ابتلا به «آنفارکتوس میوکاردیال» MI۵۲ در آزمودنی هایی که خود را «غیرمذهبی» توصیف می‌کنند، به طور معناداری بیش از احتمال آن در آزمودنی هایی است که خود را «مذهبی» توصیف می‌نمایند و این عامل از عوامل دیگری که احتمال ایجاد این بیماری را باعث می شوند مستقل است.
(فریدلندر، کارک و استین ۱۹۸۶) بررسی دیگری نشان می دهد که فقدان توانایی و آرامش منبعث از مذهب در افرادی که تحت عمل جراحی باز و اختیاری قلب قرار گرفته اند مرگ و میر را بیشتر می‌کند. (آکسمن، فریمن و منهیمر ۱۹۹۵)

سازوکارها
دستگاه ایمنی بدن
دستگاه ایمنی بدن احتمالاً سازوکاری است که مذهب از طریق آن در حفظ سلامت جسمانی مشارکت می‌کند. به رغم قلّت پژوهش ها درباره تاثیر مذهب بر دستگاه ایمنی بدن، این پژوهش ها از لحاظ روش شناختی صحیح می باشند و نتایج جالب توجهی ارایه می دهند. یکی از این پژوهش ها رابطه ای معکوس بین میزان حضور در مراسم مذهبی و اینترلوکین-۶ را که یک سیتوکین التهابی و تنظیم گر دستگاه ایمنی شناخته شده است، نشان می دهد. (کرنیگ و همکاران ۱۹۹۷)
مطالعه دیگری (وودز و همکاران ۱۹۹۹) گزارش می‌کند که آزمودنی هایی که دارای رفتار مذهبی (مانند شرکت در مراسم مذهبی، دعا خواندن) سطح بالایی هستند، به طور معناداری سطوح بالاتری از تعداد سلول های تولید کننده کمک کار T(CDA+)۵۵ و نیز درصدهای بالاتر از آن را دارا می باشند.
حمایت اجتماعی بیشتر
توجه بیشتر به شعائر مذهبی، چون باعث افزایش (احتمالی) شبکه حمایت اجتماعی می‌شود، با سطح بالاتری از سلامت رابطه دارد. شعائر مذهبی غالباً به صورت جمعی و همراه دیگران انجام می‌شود. یک سنت قدیمی تحقیق در زمینه اپیدمیولوژی اجتماعی سودمند بودن حمایت اجتماعی را نشان داده است. (هاوس، لندیس و آمبرسون ۱۹۸۸) همچنین نشان داده شده که حمایت اجتماعی قادر است بر توانایی افراد در مقابله با بیماری های وخیم و بهبود یافتن از آن ها تاثیری قوی و مثبت بگذارد. (کوهن و ویلیس،۱۹۸۵ تایلور، فالک، شاپتاو و لیچمن ۱۹۸۶)
ترس کمتر از مرگ
غالب مذاهب بزرگ درباره یک وجود دایمی و خشنود، پس از پایان حیات بر روی زمین، صحبت می‌کنند. به معنای دقیق کلمه سازوکار دیگر در حلقه بین مذهب و سلامتی، ترس کاهش یافته ای از مرگ است که افراد مذهبی از خود نشان می دهند.
مدل (Modell,J) و گورا (۱۹۸۰,Guerra,F) گزارش کردند که در ۷۵ درصد از بیماران مورد مطالعه آنان، ترس از مرگ، منجر به عوارض شدید مربوط به پس از عمل جراحی گردید.
پریسمن، لارسون، لیونز و هیونز،۱۹۹۲ در یک مطالعه موردی بر روی پیرمردانی که به دلیل ابتلا به سرطان مزمن حنجره تحت درمان قرار گرفتند شواهدی یافتند مبنی بر این که نبود اضطراب مرگ که با اعتقاد به خدا تبیین می‌شود، در مقایسه با دیگر توانایی های کنار آمدن، نقش مهم تری در کاهش اضطراب جراحی ایفا می‌کند.
رفتارهای مخاطره آمیز کمتر برای سلامتی
با این حال عامل دیگر در ساز و کار پیوند دهنده مذهب و سلامتی، احتمالاً این امر است که رفتار مذهبی، کمتر به رفتارهایی منجر می‌شود که در تقابل مستقیم با سلامتی می باشند. جارویس و نورثکات ۱۹۸۷ رفتار پیروان نه مذهب بزرگ را مورد بازبینی قرار داده و به تفاوت های چشمگیری در زمینه کنترل های غیررفتاری در دو حوزه عمده دست یافتند. آنان دریافتند که مذهب خطر بیماری یا مرگ را به دو طریق کاهش می دهد:
۱) تجویز رفتاری که مانع از بیماری یا مرگ می‌شود، یا به درمان بیماری کمک می‌کند.
۲) ممنوع کردن رفتاری که برای زندگی مضر است یا مانع درمان می‌شود.
وودز و ایرونسون ۱۹۹۹ در بررسی شان درباره نقش دینداری و معنویت در بیماران، گزارش کردند: بیمارانی که خود را «مذهبی» می دانستند، بیش از بیمارانی که خود را «مذهبی» توصیف نمی کردند، اعتقادات مذهبی را عامل سیگار نکشیدن، شراب نخوردن و انتخاب غذاهای سالم ذکر می کردند.
ملاحظات روش شناختی
در حالی که بررسی نقش مذهب و معنویت به‌عنوان عامل سلامت جسمی و روانی، پیوسته نتایج مثبتی به بار آورده است، اما نگرانی های روش شناختی چندی نیز مطرحند: در درجه اول، تعریف یک سازه، خود برای عملیاتی کردن اصطلاحات به کار رفته و اطمینان از اعتبار و تعمیم پذیری یافته ها امری ضروری است.
برای مثال برخی از پژوهش ها مذهب را به‌عنوان تعداد دفعاتی که یک فرد در مراسم مذهبی شرکت می‌کند تعریف می‌کنند. عده ای هم اعتقاد به خدا را به‌عنوان تعریف خود از مذهب به کار می برند. تعریف دقیق سازه ها نه تنها موجب تسهیل ارزیابی می‌شود، بلکه ماهیت غالباً گیج کننده آنچه را که در هنگام سنجش و ارزیابی مذهب مورد سنجش قرار می گیرد، مشخص می نماید

© کلیه حقوق و محتوای این سایت متعلق به تبیان اداره کل تبلیغات استان فارس می باشد .استفاده از مطالب با ذکر منبع و لینک به سایت بلامانع است.
طراحی، پیاده سازی و پشتیبانی توسط اینتک